पूर्व र्यापर बालेन शाह प्रधानमन्त्री पदका लागि उम्मेदवार - Reuters

Macau, 28 Feb. नेपाली युवाहरूको "Gen Z" आन्दोलनपछि, आगामी मार्चमा हुने संसद् चुनावलाई लक्षित गर्दै दुई लोकप्रिय नेताहरूबीच गठबन्धन बनेको छ। यसले हिमाली राष्ट्रको राजनीतिमा तीन दशकभन्दा बढी समयदेखि प्रभुत्व जमाएका पुराना दलहरूलाई चुनौती दिने विश्लेषकहरूले बताएका छन्। र्यापरबाट काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बनेका बालेन्द्र शाह (बालेन) ले आइतबार पूर्व टेलिभिजन होस्ट तथा राजनीतिज्ञ रवि लामिछाने नेतृत्वको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)मा प्रवेश गरेका छन्। पार्टी अधिकारीहरूले बताएका अनुसार, सम्झौता अनुसार यदि रास्वपाले मार्च ५ को चुनाव जिते भने ३५ वर्षीय बालेन प्रधानमन्त्री बन्नेछन् भने ४८ वर्षीय लामिछाने पार्टी अध्यक्षकै भूमिकामा रहनेछन्।

दुवै नेताले गत सेप्टेम्बरमा भएको युवामुखी आन्दोलनमा उठाइएका मागहरू सम्बोधन गर्ने वाचा गरेका छन्। सो आन्दोलनमा व्यापक भ्रष्टाचारविरुद्ध प्रदर्शन भएको थियो, जसमा ७७ जनाको मृत्यु भएको थियो र तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले राजीनामा दिनुपरेको थियो। विश्लेषक विपिन अधिकारीका अनुसार, “रास्वपाले बालेन र उनका युवा समर्थकलाई पार्टीमा ल्याउनु निकै रणनीतिक कदम हो।” उनले थपे, “परम्परागत दलहरू आफ्ना युवा मतदाता गुमाउने डरले पीडित छन्।” निर्वाचन आयोगका अनुसार नेपालका ३ करोड जनसंख्यामध्ये करिब १.९ करोड मतदाता आगामी चुनावमा मतदान गर्न योग्य छन्। आन्दोलनपछि करिब १० लाख नयाँ मतदाता—धेरैजसो युवा—सूचीमा थपिएका छन्। बालेन आन्दोलनपछि युवाहरूका अनौपचारिक नेता बनेका थिए। उनले पूर्व प्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्की नेतृत्वको अन्तरिम सरकार गठनमा पनि सहयोग गरेका थिए, जसले चुनावको निगरानी गर्नेछ। तर केही आलोचकहरूले भने बालेनको भूमिकामा प्रश्न उठाएका छन्, किनकि उनले सार्वजनिक रूपमा कम उपस्थिति जनाए र सामाजिक सञ्जालमार्फत मात्र आफ्ना समर्थकलाई सम्बोधन गरे। ओलीको नेकपा (एमाले) र नेपाली कांग्रेसले विगत तीन दशकमा सत्तामा पालैपालो शासन गर्दै आएका छन्। अब बालेनको चुनौतीले यी दलहरूलाई प्रतिस्पर्धामा धकेल्ने सम्भावना देखिएको छ। लामिछानेले २०२२ को चुनावअघि रास्वपा गठन गरेका थिए र टेलिभिजन होस्टका रूपमा भ्रष्टाचारविरुद्धको अभियानका कारण लोकप्रिय बनेका थिए।

तर उनी हाल सहकारी संस्थाबाट साना जमाकर्ताबाट संकलित रकम दुरुपयोग गरेको आरोपमा मुद्दा खेपिरहेका छन् र धरौटीमा बाहिर रहेका छन्। नेपाली कांग्रेसका प्रवक्ता प्रकाश शरण महतले भने, “बालेन र लामिछाने दुवै विवादास्पद नेताहरू हुन्। उनीहरूको गठबन्धनले ठूलो प्रभाव पार्ने सम्भावना छैन।”