मध्यपूर्वमा शान्तिको नयाँ मार्गचित्र: त्रिपक्षीय सम्झौता र कार्यान्वयनको जटिल चुनौती

मकाउ, २७ जुन ।  जारी भीषण सैन्य टकरावलाई रोक्दै दीर्घकालीन शान्ति स्थापना गर्ने उद्देश्यका साथ लेबनान, इजरायल र अमेरिकाबीच एक ऐतिहासिक त्रिपक्षीय सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको छ। अमेरिकामा सम्पन्न पाँचौँ चरणको सघन र कठिन वार्तापछि यो सहमति जुटेको हो। अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था एएफपीका अनुसार यस सम्झौतामा लेबनानी राष्ट्रिय सेनाले इजरायलले कब्जा गरेका रणनीतिक क्षेत्रहरूको पूर्ण नियन्त्रण लिने र दक्षिण लेबनानमा सक्रिय सशस्त्र समूह हिजबुल्लाहलाई निशस्त्र पार्ने प्रक्रिया औपचारिक रूपमा अघि बढाउने महत्त्वपूर्ण बुँदाहरू समेटिएका छन्।

यस कूटनीतिक प्रयासको स्वागत गर्दै अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले यो सम्झौता केवल क्षणिक युद्धविराम मात्र नभई मध्यपूर्वमा स्थायी शान्ति र सुरक्षाको एउटा बलियो ढाँचा निर्माण गर्ने मार्गचित्र भएको दाबी गर्नुभएको छ। यसका साथै, द्वन्द्वका कारण चरम मानवीय संकट झेलिरहेका नागरिकहरूको तत्काल राहत र पुनर्स्थापनाका लागि अमेरिकाले सम्झौता अनुरूप १० करोड अमेरिकी डलर बराबरको मानवीय सहायता उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता समेत व्यक्त गरेको छ, जसले युद्धग्रस्त क्षेत्रमा केही आशा जगाएको छ।

तर, कूटनीतिक रूपमा यो सम्झौता जति ऐतिहासिक देखिए पनि जमिनी तहमा यसको पूर्ण कार्यान्वयन भने निकै चुनौतीपूर्ण र जटिल बनेको छ। इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूले हिजबुल्लाहले पूर्ण रूपमा आफ्ना हतियार नछोडेसम्म र पूर्ण निशस्त्रीकरण नभएसम्म इजरायली सेना लेबनानी भूमिबाट कुनै पनि हालतमा फिर्ता नहुने अडान राख्नुभएको छ। अर्कोतर्फ, हिजबुल्लाहका प्रमुख नईम कासिमले इजरायलले बिनाकुनै सर्त तत्काल र पूर्ण रूपमा लेबनानी भूभाग छोड्नुपर्ने माग गर्नुभएको छ। दुवै तर्फका शीर्ष नेतृत्वको यो टसमस नहुने अडानले सम्झौताको भविष्यमाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरिदिएको छ।

यसरी राजनीतिक र सैन्य खिचातानी चलिरहँदा यस द्वन्द्वले निम्त्याएको मानवीय मूल्य निकै भयावह भइसकेको छ। तथ्याङ्कअनुसार हालसम्म यस भीषण लडाइँमा चार हजार दुई सयभन्दा बढी मानिसले ज्यान गुमाइसकेका छन् भने १० लाखभन्दा बढी लेबनानी नागरिकहरू आफ्नै देशमा विस्थापित भई कष्टकर जीवन बिताउन बाध्य छन्। वरिष्ठ सम्पादकीय दृष्टिकोणबाट हेर्दा, लगातार भइरहेको रक्तपात रोक्नका लागि यो त्रिपक्षीय सम्झौतालाई एउटा सकारात्मक प्रस्थानविन्दु मान्न सकिए पनि इजरायलको सुरक्षा चिन्ता र हिजबुल्लाहको हतियार नबिसाउने जिद्दीबीचको विशाल खाडल पुर्नु नै यो शान्ति मार्गको सबैभन्दा ठूलो परीक्षा हुने देखिन्छ।